Wianek na drzwi – historia, symbolika, trendy – cz. 1

Wianek na drzwi to popularna dekoracja, którą dostrzegam na drzwiach zewnętrznych domów jednorodzinnych. Istnieje mnóstwo różnych inspiracji, bo w sklepach znaleźć można: wianek na drzwi wiosenny, wianek na drzwi bożonarodzeniowy, wianek na drzwi jesienny, wianek na drzwi adwentowy, wianek na drzwi boho, wianek na drzwi w stylu skandynawskim, wianek na drzwi w stylu morskim czy wianek na drzwi glamour. Czym się kierować podczas wyboru tej niezwykłej dekoracji drzwi i jaka jest historia powstania wianka dekoracyjnego na drzwi?

 

Historia powstania wianka na drzwi

Wianek jest popularnym rodzajem nakrycia głowy uplecionym z kwiatów, gałęzi i ziół, ale także elementem dekoracyjnym naszych domów. Zastanawiałaś się kiedykolwiek, skąd wzięła się tradycja wieszania wianków na drzwi oraz dekorowania nimi naszych domów?

Słowo „wieniec” pochodzi od staroangielskiego słowa „writhen” co oznacza – zaplatać. Etymologia tego słowa odnosi się do skrętnej natury tkanej zieleni oraz zwyczajów kulturowych, które od tysiącleci tworzą tradycyjne tkane wieńce. Od starożytnych cywilizacji po symbolikę religijną i współczesne dekoracje – wieniec, który znamy dziś, istnieje od dawna i zmieniał się przez wieki.

Około 10 tysięcy lat p.n.e. – początki popularności wianków

Od wikingów i nordyckich pogan po starożytne ludy neolityczne z epoki kamienia większość ludzi świętowała przesilenie zimowe, czyli najkrótszy dzień roku. Wówczas zaplatano okrągłe wieńce, które miły zachęcić słońce do powrotu. Wśród znalezisk archeologicznych z tamtych czasów zachowało się wiele symboli „kół słonecznych” z epoki brązu. Jednym z największych przykładów prehistorycznej tradycji kulturowej jest Stonehenge, który również mógł być inspiracją do tworzenia wieńców. Tworzono wówczas wieńce z wiecznie zielonych liści, które miały przypominać o tym, że życie trwa przez całą zimę. Być może to właśnie dlatego zielone liście są dziś cechą rozpoznawalną wieńców.

Od 800 p.n.e. – 1200 n.e.

W kulturze starożytnej Grecji i Rzymu obchodzono święto Saturnaliów lub święto żniw (ponieważ Saturn był Bogiem siewu). W tym czasie zawieszano zielone wieńce ofiarne na drzwiach, które miały być ofiarą składaną bogom. Pozostawiano je na drzwiach aż do przesilenia zimowego jako podziękowanie dla bogów za udane żniwa.

Wieniec w czasach starożytnych

W starożytnym imperium perskim wieńce były nazywane diademami i noszone jako zamiennik korony przez zamożniejszych. Poza tym wykonywane z liści oliwnych lub laurowych wieńce były nagrodami dla zwycięzców Igrzysk Olimpijskich. To wówczas stały się symbolem pokoju. W Rzymie wieniec laurowy lub wykonany z liści drzewa oliwnego był oznaką sukcesu, a jego okrągły kształt symbolizował niekończący się cykl życia ludzkiego. Później nastąpiła zmiana. Wieńce, które były ozdobą głowy, stały się popularną dekoracją wieszaną na ścianach lub drzwiach. W starożytnej Grecji i Rzymie wieszano wieńce na drzwiach na znak zwycięstwa w bitwie.

Tradycja wieszania wianków na drzwi

Obecnej modzie dekorowania drzwi wiankami najbliżej jednak do wieńca adwentowego, który stanowił formę ludowej domowej pobożności. Wieniec ten wykonany jest z gałązek drzewa iglastego z czterema świecami, zapalanymi kolejno w każdą niedzielę adwentu.

Jego pomysłodawcą był ewangelicki pastor ks. Johann Hinrich Wichern, który prowadził w Hamburgu szkołę – przytułek dla sierot. Za pomocą wieńca chciał stworzyć w nim rodzinną atmosferę, dlatego w pierwszą niedzielę adwentu w 1839 roku, wzbogacił wystrój świetlicy wieńcem ze świecami, ponieważ płomień świecy daje wrażenie ciepła i spokoju oraz nadzieję. Podobno inspiracją tego pomysł był zwyczaj zapalania świec przez Żydów na święto Chanuki.

Pomysł okazał się udany i przetrwał do dziś. W latach 20. XX w. zwyczaj przyjął się wśród katolików, natomiast na terenach dzisiejszej Polski pojawił się w 1925 roku, początkowo przyjął się głównie we Wrocławiu.

Wieniec adwentowy na drzwi

Wygląd wieńca adwentowego przechodził różne modyfikacje i z czasem drewniane koło przyozdobiono zielonymi, iglastymi gałązkami. Następnie zdobiły go wstążki różnych kolorów. Dziś w Polsce wieniec plecie się z gałązek szlachetnych drzew iglastych, tj.: świerk srebrzysty, jodła pospolita, daglezja zielona, sosna zwyczajna, ale także z liści laurowych lub mahoniowych. Następnie umieszcza się cztery świece. Katolicy często dobierają świece w kolorystyce szat liturgicznych każdej niedzieli adwentu, czyli trzy świece fioletowe oraz jedna różowa, bądź koloru czerwonego jako wyrażenie radości z oczekiwania na Mesjasza.

Wieniec w tradycji chrześcijańskiej

W tradycji chrześcijańskiej symbolika związana z wieńcem oznaczała czas Adwentu i oczekiwania na narodzenie Jezusa. Wieniec adwentowy zawierał 4 lub 5 świec a każda z nich oznaczała kolejną niedzielę przed Bożym Narodzeniem. Poza tym wieniec w religii chrześcijańskiej przypomina ofiarę, jaką Jezus złożył podczas swojej śmierci na krzyżu, a symbolizuje ją korona cierniowa.

Wieniec we współczesnym społeczeństwie

Bez względu na historię powstania wianka na drzwi już nie tylko okres świąteczny, ale również różne uroczystości takie jak wesele czy komunia oraz pory roku sprawiają, że chętnie zdobimy drzwi wejściowe i domy pięknymi wiankami bez względu na okazję.

W polskiej tradycji wianki silnie związane są z Nocą Świętojańską i popularnym „puszczaniem wianków”. Według tego zwyczaju w noc przypadającą z 23 na 24 czerwca niezamężne dziewczyny puszczają uplecione własnoręcznie z ziół i polnych kwiatów wianki na rzekach. Wróżba ta pozwala przewidzieć szybką miłość i zamążpójście bądź staropanieństwo.

Każdy z nich powinien się wyróżniać, aby móc zinterpretować jego właścicielkę. Gdy wianek szybko się oddalał od brzegu, zapowiadał rychłe pojawienie się ukochanego i ślub. Nieopodal czekali panowie, którzy próbowali wyławiać wianki. Jeśli im się udało i zidentyfikowali dziewczynę, stawała się ona wybranką serca danego kawalera. Wianek, który zaplątał się w rośliny przybrzeżne, oznaczał staropanieństwo.

Wianki i Boże Ciało

W Polsce wianki związane są również z obchodzeniem święta Bożego Ciała. Dawniej w czasie oktawy Bożego Ciała święcono wianki i zioła. Wieńcami zdobiło się monstrancję podczas nabożeństwa. Wyplatane z mięty, macierzanki, rumianku, jaśminu, kończyny, dzikiej róży oraz innych ziół i polnych kwiatów kwiaty miały zapewniać bezpieczeństwo, harmonię i spokój domownikom. Mieszkańcy miast i wiosek zawieszali je między innymi nad drzwiami, gdzie pozostawały przez rok, z uwagi na przypisaną im cudowną właściwość. Poświęconego ziela nie można było wyrzucić, po roku należało je spalić, a stary wianek zastępowano nowym. Wierzono, że chronią domostwo przed nieszczęściami, pożarem, uderzeniem pioruna i złymi mocami. Niekiedy wianki wieszano również w budynkach inwentarskich, takich jak obora czy stajnia, by chroniły zwierzęta przed chorobami.

Wianek jako symbol czystości podczas Pierwszej Komunii

Biały wianek jest niezbędnym atrybutem stroju dziewczynek przystępujących do Pierwszej Komunii. Biel kwiatów podczas tej uroczystości symbolizuje niewinność, czystość i nieskazitelność dziecięcego serca.

Wianek na drzwi - historia, symbolika, trendy - cz. 1

Wieniec adwentowy – symbolika

Zwyczaj strojenia wieńca adwentowego kultywowany jest wśród rodzin obchodzących Święta Bożego Narodzenia. Jest on symbolem oczekiwania na przyjście Jezusa, zaś ilość świec informuje, ile tygodni zostało do Bożego Narodzenia. Sam kształt wieńca, czyli okrąg oznacza wieczność Boga, który nie ma początku ani końca. Światło znajdujących się w nim zapalonych świec oznacza nadzieję. Zieleń jest symbolem trwającego życia i wspólnoty. Cztery świece zapalane w każdą niedzielę adwentu symbolizują zbliżanie się do prawdziwej światłości, czyli do Jezusa Chrystusa. Każda świeca z osobna również ma swoje znaczenie. Pierwsza to Świeca Nadziei, druga – Świeca Pokoju, trzecia – Świeca Radości, a czwarta to Świeca Miłości.

 

Ciąg dalszy nastąpi.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Wszystkie komentarze są własnością ich autorów. Autor ponosi pełną odpowiedzialność za treść wpisu. Jeżeli wynikną z tego konsekwencje prawne, sposobynazycie.pl może przekazać wszelkie informacje stronom zainteresowanym na temat danego użytkownika oraz pomóc w jego zlokalizowaniu.